Immuuntherapie

Sneller naar gepersonaliseerde kankerzorg

Steeds meer kankers worden behandelbaar, maar niet elke patiënt reageert op dezelfde therapie. Op Wereldkankerdag zet Stichting tegen Kanker daarom onderzoek naar gepersonaliseerde behandelingen in de kijker. Doel: sneller de juiste therapie voor de juiste patiënt en zo de overleving én levenskwaliteit verder verbeteren.

Filip Ceulemans

Kanker blijft een van de grootste gezondheidsuitdagingen in België. Volgens cijfers van het Belgisch Kankerregister werden in 2023 meer dan 77.000 nieuwe kankerdiagnoses gesteld. Dat aantal blijft stijgen, vooral door vergrijzing en bevolkingsgroei. Tegelijk is er ook goed nieuws: voor steeds meer kankertypes dalen de sterftecijfers en stijgt de vijfjaarsoverleving. Die vooruitgang is het resultaat van intensief wetenschappelijk onderzoek, betere diagnostiek en innovatieve therapieën.

Toch volstaat het huidige tempo niet om die positieve trend structureel door te trekken. Niet elke patiënt heeft baat bij dezelfde behandeling en zelfs bij baanbrekende therapieën, zoals immuuntherapie, blijft een deel van de patiënten ongevoelig. Dat vormt een belangrijke uitdaging voor de oncologie van vandaag én morgen.

Gepersonaliseeerde behandeltrajecten

Volgens Stichting tegen Kanker ligt de sleutel in een versnelde evolutie naar gepersonaliseerde behandeltrajecten. Daarbij staan twee cruciale onderzoeksvragen centraal: waarom zijn sommige tumoren resistent tegen bepaalde therapieën, en hoe kan vooraf beter worden voorspeld welke behandeling bij welke patiënt zal werken? Door die mechanismen beter te begrijpen, kunnen artsen gerichter behandelen en patiënten onnodige of zware therapieën besparen.

Om die kennis te versnellen, investeert Stichting tegen Kanker fors in academisch onderzoek. In 2024 werd 35 miljoen euro vrijgemaakt voor wetenschappelijke projecten, waarvan meerdere focussen op therapieresistentie en predictieve biomarkers. “Samen vormen deze onderzoekspaden de weg naar gepersonaliseerde geneeskunde”, stelt prof. Eric Van Cutsem, covoorzitter van Stichting tegen Kanker. “Door de snelle vooruitgang in doelgerichte therapieën, immuuntherapie en gepersonaliseerde behandelingen wordt het op middellange termijn mogelijk om te evolueren naar een wereld waarin kanker niet langer dodelijk is.”

Agressieve hersentumor

Een concreet voorbeeld van die aanpak is het onderzoek van prof. Evelien Smits en haar team aan de Universiteit Antwerpen naar hooggradig glioom, een uiterst agressieve hersentumor met een slechte prognose. Ondanks intensieve standaardbehandeling met chirurgie, radiotherapie en chemotherapie blijft de overleving beperkt, wat de nood aan nieuwe therapieën bijzonder groot maakt.

Het onderzoek combineert klassieke behandeling met een innovatieve vorm van immuuntherapie, gebaseerd op natuurlijke killercellen (NK-cellen). Deze immuuncellen worden in het labo aangepast zodat ze kankercellen beter herkennen en doelgericht aanvallen. Door ze lokaal, dicht bij de tumor toe te dienen, wordt de kans op effect vergroot. Een bijkomend voordeel is dat de NK-cellen afkomstig kunnen zijn van gezonde donoren en vooraf beschikbaar zijn, wat snelle toediening mogelijk maakt – een cruciale factor bij agressieve tumoren waar tijd letterlijk levensbelang is.

Fundamentele inzichten

Daarnaast onderzoekt het team hoe de tumoromgeving kan worden beïnvloed om de werking van deze immuuncellen te versterken, onder meer via aanpassingen in het dieet. “Door kanker tegelijk vanuit verschillende invalshoeken aan te pakken, verkleinen we de kans dat de tumor aan de behandeling ontsnapt”, aldus prof. Smits. “Zo willen we niet alleen de overleving verhogen, maar ook de levenskwaliteit verbeteren.”

Volgens Stichting tegen Kanker toont dit type onderzoek hoe fundamentele inzichten kunnen worden omgezet in concrete klinische impact. Gepersonaliseerde behandeling maakt het mogelijk om sneller de therapie te starten met de grootste kans op succes, en zo de kloof tussen innovatie en patiëntenzorg te verkleinen.

Op Wereldkankerdag koppelt de stichting deze wetenschappelijke focus ook aan maatschappelijke bewustmaking. Via een online campagne delen zes mensen met of na kanker hun verhaal. Hun getuigenissen onderstrepen dat achter statistieken echte levens schuilgaan en dat blijvende investering in onderzoek essentieel blijft. Want elke vertraging betekent gemiste kansen – vandaag en in de toekomst.