Lichaamsbeweging
Sport als adjuvante behandeling
De indrukwekkende CHALLENGE-studie, die vorig jaar is gepubliceerd, heeft het nut van lichaamsbeweging bij de preventie van recidief van colonkanker aangetoond. Op het terrein blijven de uitdagingen echter levensgroot.
Veel studies hebben aangetoond dat regelmatig voldoende lichaamsbeweging nemen heilzame effecten heeft in de secundaire preventie van bepaalde kankers en/of de preventie van toxiciteit op lange termijn. Ook bij colonkanker is het nut van lichaamsbeweging nu voldoende bewezen om lichaamsbeweging stellig aan te bevelen en zelfs te integreren in het zorgtraject.
De positieve resultaten van de CHALLENGE-studie
De CHALLENGE-studie (Colon Health and Lifelong Exercise Change), die vorig jaar is gepubliceerd(1), heeft de biologische invloed van lichaamsbeweging bij de preventie van recidief van colonkanker stadium II of III aangetoond. De studie is uitgevoerd bij 889 patiënten, die na een adjuvante chemotherapie werden gerandomiseerd naar een gestructureerd programma van lichaamsbeweging gedurende drie jaar (met sessies onder toezicht, precieze doelstellingen, coaching en metabole follow-up) of een standaardfollow-up en folders met gezondheidsadviezen.
De ziektevrije overleving (DFS) na vijf jaar was statistisch significant beter in de groep lichaamsbeweging (80,3% versus 73,9%) en ook de totale overleving na 96 maanden was significant beter (90,3% versus 83,2%)(2). Dus een absoluut verschil van 7%. De laatste tien jaar zijn er maar weinig adjuvante behandelingen ontwikkeld die zo’n goede resultaten geven bij kanker van het spijsverteringsstelsel.
Implementering en adherentie: een dubbele uitdaging
Het biologische signaal is duidelijk, maar om dat te implementeren in de Belgische zorgtrajecten zijn meerdere concrete acties vereist: opstarten van gestructureerde programma’s voor revalidatie van kankerpatiënten, opleiding van coaches, de kinesitherapeuten erbij betrekken, kwaliteitscriteria opstellen om een te sterke heterogeniteit te vermijden en uiteraard een duurzame financiering van dat alles.
Een even grote uitdaging is de adherentie van de patiënten. Een diagnose van kanker kan echt de aanzet geven tot verandering, maar een actievere levenswijze is niet voor iedereen weggelegd.
De eerste zes maanden zijn cruciaal
Op het laatste congres van de ESMO heeft de Canadian Cancer Trials Group meerdere factoren gepresenteerd die de therapietrouw in de CHALLENGE-studie hebben bepaald(3). Bepalend voor het verdere verloop zijn de adherentie tijdens de eerste zes maanden van het programma (fase 1) en het al dan niet bereiken van de vooropgestelde doelstellingen(4). Dat is ook logisch. Patiënten die de eerste maanden al gedemotiveerd zijn, zullen zelden meer gemotiveerd zijn tijdens de latere fasen. Een aangepaste en gerichte begeleiding en motivering van de patiënten zijn dan ook wenselijk, vooral tijdens de startfase. Eigenlijk kunnen we lichaamsbeweging nu dus beschouwen als een adjuvante behandeling bij plaatselijke colonkanker.
Referenties:
1. N Engl J Med. 2025 ; 393:13–25.
2. Geüpdatete gegevens gepresenteerd op het ESMO 2025.
3. Predictors of adherence to the structured exercise program and physical activity target in the Canadian Cancer Trials Group CO.21 CHALLENGE trial
4. Andere factoren die invloed uitoefenen, zijn het land, de leeftijd en de initiële BMI.
